Licencja typu open source – co oznacza w praktyce?
W zasobach internetu można odnaleźć niezliczone ilości projektów udostępnionych na zasadach open source. Dzięki zastosowaniu przez autora licencji tego typu, mamy dostęp do źródeł programu – to wie każdy. Niewiele osób zdaje sobie jednak sprawę jakie dokładnie przywileje i obowiązki niesie ze sobą korzystanie z projektu objętego daną licencją open source.
Warto wiedzieć np., że wykorzystując kod udostępniony na licencji GNU GPL w naszym projekcie, musimy także udostępnić efekt naszych działań na tej licencji.
Od razu zaznaczę, że w artykule nie opisuje wszystkich dostępnych licencji (jest ich dość dużo), a tylko trzy z nich. Pierwsza stosowana jest w odniesieniu do oprogramowania, druga do sprzętu, natomiast trzecia określa ogół twórczości do której wygasły prawa autorskie. Na końcu zawarte są linki naprowadzające na teksty opisujące inne licencje.
GNU GPL (GNU General Public License)
Celem licencji GNU GPL jest przekazanie użytkownikom czterech podstawowych wolności:
- wolność uruchamiania programu w dowolnym celu,
- wolność analizowania, jak program działa i dostosowywania go do swoich potrzeb,
- wolność rozpowszechniania niezmodyfikowanej kopii programu,
- wolność udoskonalania programu i publicznego rozpowszechniania własnych ulepszeń, dzięki czemu może z nich skorzystać cała społeczność.
Jeżeli program nie gwarantuje użytkownikowi chociaż jednej z powyższych wolności, wówczas, nie może być uznany za Wolne Oprogramowanie.
Ze względu na to, że wszelkie prace bazujące na dziele objętym licencją GPL muszą również być oparte o tę licencję, licencja GPL jest tzw. licencją wirusową. Wspomniałem o tym wcześniej – korzystając z projektu na licencji GPL w naszej pracy, musimy jej efekt oprzeć także o tę licencję. Wymagane jest więc udostępnienie kodu.
Creative Commons
Istnieją cztery warunki udostępniania utworów, z czego pierwszy pojawia się we wszystkich licencjach:
- Uznanie Autorstwa (ang. Attribution (BY)) zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie dzieła i wszelkich jego pochodnych pod warunkiem umieszczenia informacji o twórcy.
- Użycie Niekomercyjne (ang. Noncommercial (NC)) zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie dzieła i wszelkich jego pochodnych tylko w celach niekomercyjnych.
- Bez Utworów Zależnych (ang. No Derivative Works (ND)) zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie tylko dokładnych (dosłownych) kopii dzieła, niedozwolone jest jego zmienianie i tworzenie na jego bazie pochodnych.
- Na Tych Samych Warunkach (ang. Share Alike (SA)) zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie pochodnych dzieł, pod warunkiem że będą one opublikowane na takiej samej licencji.
W praktyce licencje, stanowią kombinacje tych warunków:
- Uznanie Autorstwa (CC-BY)
- Uznanie Autorstwa – Użycie Niekomercyjne (CC-BY-NC)
- Uznanie Autorstwa – Użycie Niekomercyjne – Na Tych Samych Warunkach (CC-BY-NC-SA)
- Uznanie Autorstwa – Użycie Niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych (CC-BY-NC-ND)
- Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach (CC-BY-SA) (jest to licencja najbardziej zbliżona do GNU FDL)
- Uznanie Autorstwa – Bez Utworów Zależnych (CC-BY-ND)
W przypadku licencji z warunkiem SA (Share Alike) mamy do czynienia z sytuacją podobną do tej, znanej już z licencji GNU GPL, czyli licencją wirusową.
Public domain
Domena publiczna stanowi ogół utworów, do których wygasły prawa autorskie. Dzięki temu jest dostępna dla wszystkich i do dowolnych zastosowań. Domena publiczna to zbiór wiedzy i twórczości stanowiący wspólny dorobek kulturowy i intelektualny ludzkości.
W przypadku korzystania z materiałów opisanych jako Public domain efekt naszej pracy może być objęty dowolnie wybraną licencją – w tym przypadku nie ma żadnych ograniczeń.
Podsumowanie
Więcej licencji typu open source można znaleźć na stronie:
http://www.gnu.org/licenses/license-list.pl.html
Choć treść licencji, którą objęty jest efekt czyjejś pracy nie stanowi pasjonującej lektury, warto znać i stosować się do jej treści. Dzięki temu, że często stosowane są popularne, znane licencje (jak te opisane powyżej), zrozumienie zasad rozpowszechniania danego materiału staje się dość proste.

